1058406_10202837480440147_23308164_nΑν αναζητήσει κάποιος ένα σύμβολο που να προβάλλει με τον πιο χαρακτηριστικό τρόπο τον βιταλισμό, την ακατάβλητη δύναμη και την μεγαλοπρέπεια της φύσης, δύσκολα θα επιλέξει κάτι άλλο από το δένδρο.
Το δένδρο όμως επειδή είναι ζωή, παράγει ζωή. Γι’ αυτό ο άνθρωπος ανέκαθεν στεκόταν με δέος και θαυμασμό απέναντι του, τόσο μεγάλο που τον έκανε να πιστεύει ότι μόνον ο Θεός μπορεί να σταθεί ανταγωνιστικά απέναντί του. Κράζει ο Ισραηλίτης με βεβαιότητα το «φωνὴ κυρίου συντρίβοντος κέδρους, καὶ συντρίψει κύριος τὰς κέδρους τοῦ Λιβάνου» (Ψαλμός 28,5). Με στέρεα φωνή ο Ισραηλίτης αμφισβητεί την πίστη των γειτόνων του, των άλλων λαών της Εγγύς Ανατολής και των Αιγυπτίων, που εντάσσουν στην θεϊκή περιοχή ένα μεγαλοπρεπές πλην όμως για τον ίδιο ένα δημιούργημα του ενός και μοναδικού Θεού. Δεν δέχεται την πολυφωνία και τη δημοκρατία στον θεϊκό κόσμο. Αναγνωρίζει μόνον τη μοναρχία του Γιαχβέ. Και γι’ αυτό απεκδύει το δένδρο από την θειότητα και το βαφτίζει δημιούργημα του Θεού, προικισμένο όμως με υπερφυσικές δυνάμεις. Δεν το αφήνει όμως έστω και σε αυτή τη νέα του θέση να βασιλεύει μόνο του. Διπλασιάζει το δένδρο και σημειώνει εμφατικά ότι ο Θεός «ἐξανέτειλεν… τὸ ξύλον τῆς ζωῆς ἐν μέσῳ τῷ παραδείσῳ καὶ τὸ ξύλον τοῦ εἰδέναι γνωστὸν καλοῦ καὶ πονηροῦ» (Γένεσις 2,9). Με μια πράξη του, που φανερώνει την μονοθεϊστική του πίστη και το δημιουργικό του πνεύμα, αποδυναμώνει το διαπολιτισμικό αυτό σύμβολο.
Όλα τα παραπάνω πραγματεύεται η κ. Ευλαμπία Τσιρέλη στο παρόν πόνημα της. Περιγράφει για πρώτη φορά στον ελλαδικό χώρο με επιστημονική ακρίβεια το σύμβολο του δένδρου στους λαούς της Εγγύς ανατολής, στους Αιγύπτιους και στους Ισραηλίτες την εποχή της Διαθήκης του Γιαχβέ με τους Ισραηλίτες. Στο διαπολιτισμικό αυτό πλαίσιο με επιστημονικό τρόπο και σαφήνεια αναλύει και συγκρίνει τα διάφορα χαρακτηριστικά του δένδρου ως διαπολιτισμικού συμβόλου, αναδεικνύει και αξιολογεί τις πολιτισμικές ομοιότητες και διαφορές του και τέλος παραθέτει τα πορίσματα της έρευνάς της.
Εύχομαι η προσπάθεια αυτή της κ. Ευλαμπίας Τσιρέλη να βρει ευήκοο «οὖς» στους ολίγους αλλά εκλεκτούς Έλληνες αναγνώστες και αναγνώστριες.

Χαράλαμπος Γ. Ατματζίδης
Επίκουρος Καθηγητής
Τομέας Βιβλικής Γραμματείας και
Θρησκειολογίας
Τμήματος Θεολογίας
Θεολογική Σχολή Α.Π.Θ

1058406_10202837480440147_23308164_nΕξαιρετική έκδοση, τόσο από εικαστικής άποψης όσο και από πλευράς περιεχομένου. Μια εμπεριστατωμένη μελέτη επάνω στους κοσμογονικούς μύθους της Εγγύς Ανατολής και την σύνδεσής τους με το μοτίβο του ιερού δέντρου δοσμένη με τρόπο απλό, λογοτεχνικό και ευχάριστο, συχνά σχηματικό, και λίαν κατανοητό για τον “μη μυημένο” σε τέτοια θέματα αναγνώστη.
Αντικειμενική παρουσίαση των στοιχείων η οποία, προσωπικά, μου έδωσε έναυσμα για περεταίρω μελέτη.
Στο σύνολό του, το “Ιερό δέντρο” αποτελεί ένα πολύτιμο εγχειρίδιο γνώσης για οποιονδήποτε επιθυμεί να κατανοήσει τον συμβολισμό (και τον αποσυμβολισμό) της εικόνας του δέντρου στις κοσμοθεωρίες των λαών των οποίων σήμερα είμαστε, περισσότερο ή λιγότερο, πνευματικοί κληρονόμοι.

Μάριος Κουτσούκος (συγγραφέας-ερευνητής-ιστορικός)

1058406_10202837480440147_23308164_nΤο μόνο εφόδιο που χρειάζεται κάποιος για να διαβάσει αυτό το βιβλίο, είναι ενδιαφέρον για το θέμα. Με γλώσσα απλή και κατανοητή, η συγγραφέας μας οδηγεί σε ένα ταξίδι γύρω από το δέντρο και τους συμβολισμούς του. Σχεδόν σε όλο τον κόσμο το δέντρο έχει μια ξεχωριστή σημασία για τον άνθρωπο. Η μακροζωία του, η σκιά που παρέχει, η γονιμότητά του είναι στοιχεία τα οποία το κάνουν κάτι παραπάνω από ένα φυτό. Έχει αποτελέσει κοσμικό σύμβολο, κατοικία θεών, σύμβολο αιώνιας ζωής, γνώσης.
Το βιβλίο εστιάζει στους πολιτισμούς της αρχαίας εγγύς ανατολής (Σουμέριους, Ασσύριους, Βαβυλώνιους, Χαναναίους) και φτάνει μέχρι τον Εβραϊκό πολιτισμό και τη γνωστή διήγηση της παλαιάς διαθήκης. Το στοιχείο που βρήκα πιο ενδιαφέρον ήταν η σύνδεση των μύθων και των παραδόσεων μεταξύ των λαών. Βλέπουμε πως σύμβολα όπως το δέντρο διατηρούνται και μεταλλάσσονται με τις μετακινήσεις των πληθυσμών και την αλληλεπίδραση των πολιτισμών.
Συνολικά είναι ένα πολύ ενδιαφέρον βιβλίο που διαβάζεται εύκολα και μπορεί να δώσει μπόλικη τροφή για σκέψη και περαιτέρω έρευνα.
Nίκος Μούρας (συγγραφέας)